THÂN CÓ BỆNH MÀ TÂM KHÔNG CÓ BỆNH

 

Trích Nakulapità - Phẩm Phẩm Nakulapità - Năm Mươi Kinh Căn Bản- TƯƠNG ƯNG UẨN - Thiên uẩn (Tập 3 chương 1) - Tương Ưng Bộ Kinh.

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn sống giữa dân chúng Bhayga, tại núi Cá Sấu, rừng Bhesaka, vườn Nai.

Rồi gia chủ Nakulapità đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

Ngồi xuống một bên, gia chủ Nakulapità bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con đã già, tuổi lớn, trưởng lão, cao niên, đã đạt đến tuổi thọ, thân bịnh hoạn, luôn luôn ốm đau. Bạch Thế Tôn, con không được thường thấy Thế Tôn và các vị Tỷ-kheo đáng kính. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy giáo giới cho con! Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy giảng dạy cho con! Nhờ vậy, con được hạnh phúc, an lạc lâu dài.

- Thật sự là vậy, này Gia chủ. Thật sự là vậy, này Gia chủ. Thân của Gia chủ, này Gia chủ, là bịnh hoạn, ốm đau, bị nhiễm ô che đậy. Ai mang cái thân này, này Gia chủ, lại tự cho là không bịnh, dầu chỉ trong một giây phút; người ấy phải là người ngu!

Do vậy, này Gia chủ, Gia chủ cần phải học tập như sau: "Dầu cho thân tôi có bịnh, tâm sẽ không bị bịnh". Như vậy, này Gia chủ, Gia chủ cần phải học tập.

Rồi gia chủ Nakulapità sau khi hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài, đi đến Tôn giả Sàriputta; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Sàriputta rồi ngồi xuống một bên.

Tôn giả Sàriputta nói với gia chủ Nakulapità đang ngồi một bên:

- Này Gia chủ, tịch tịnh là các căn của Gia chủ; thanh tịnh và trong sáng là sắc diện của Gia chủ. Có phải hôm nay Gia chủ đối diện với Thế Tôn, được nghe pháp thoại?

- Làm sao không thể như vậy được, thưa Tôn giả? Hôm nay, thưa Tôn giả, con được rưới với nước bất tử, nhờ Thế Tôn giảng cho pháp thoại!

- Như thế nào, này Gia chủ, Gia chủ được rưới với nước bất tử, nhờ Thế Tôn giảng cho pháp thoại?

- Ở đây, thưa Tôn giả, con đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, thưa Tôn giả, con bạch Thế Tôn:

"- Bạch Thế Tôn, con đã già, tuổi lớn, trưởng lão, cao niên, đã đạt đến tuổi thọ, thân bịnh hoạn, luôn luôn ốm đau. Bạch Thế Tôn, con không được thường thấy Thế Tôn và các Tỷ-kheo đáng kính. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn giáo giới cho con! Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn giảng dạy cho con! Nhờ vậy con được hạnh phúc, an lạc lâu dài!"

Ðược nghe nói vậy, thưa Tôn giả, Thế Tôn nói với con:

"- Thật sự là vậy, này Gia chủ. Thật sự là vậy, này Gia chủ. Thân của Gia chủ, này Gia chủ, là bịnh hoạn, ốm yếu, bị nhiễm ô che đậy. Ai mang cái thân này, này Gia chủ, lại tự cho là không bịnh, dầu chỉ trong một giây phút; người ấy phải là người ngu! Do vậy, này Gia chủ, Gia chủ cần phải học tập như sau: 'Dầu thân tôi có bịnh, tâm sẽ không bị bịnh!" Như vậy, thưa Tôn giả, con được rưới với nước bất tử, nhờ Thế Tôn giảng cho pháp thoại.

- Nhưng này Gia chủ, Gia chủ có hỏi thêm Thế Tôn như sau:

"Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là thân bị bịnh và tâm cũng bị bịnh? Cho đến như thế nào là thân bị bịnh, nhưng tâm không bị bịnh không?"

- Thưa Tôn giả, con có thể đi đến thật xa để nghe tận mặt Tôn giả Sàriputta ý nghĩa của lời nói này. Lành thay, nếu được Tôn giả Sàriputta giải thích ý nghĩa của lời nói này!

- Vậy này Gia chủ, hãy lắng nghe và khéo suy nghiệm, ta sẽ nói.

- Thưa vâng, Tôn giả.

Gia chủ Nakulapità vâng đáp Tôn giả Sàriputta.

Tôn giả Sàriputta nói như sau:

- Thế nào, này Gia chủ, là THÂN BỊNH VÀ TÂM BỊNH?

Ở đây, này Gia chủ, có kẻ vô văn phàm phu không thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc. Vị ấy bị ám ảnh: "Sắc là ta, sắc là của ta". Do bị ám ảnh: "Sắc là ta, sắc là của ta!" khi sắc biến hoại, đổi khác; do sắc biến hoại, đổi khác, nên vị ấy khởi lên sầu, bi, khổ, ưu não!

Vị ấy quán thọ như là tự ngã, hay tự ngã như là có thọ, hay thọ ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thọ. Vị ấy bị ám ảnh: "Thọ là ta, thọ là của ta". Do bị ám ảnh: "Thọ là ta, thọ là của ta" khi thọ biến hoại, đổi khác; nên do thọ biến hoại, đổi khác, vị ấy khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

Vị ấy quán tưởng như là tự ngã, hay tự ngã như là có tưởng, hay tưởng ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong tưởng. Vị ấy bị ám ảnh: "Tưởng là ta, tưởng là của ta". Do bị ám ảnh: "Tưởng là ta, tưởng là của ta" khi tưởng biến hoại, đổi khác; nên do tưởng biến hoại, đổi khác, vị ấy khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

Vị ấy quán các hành như là tự ngã hay tự ngã như là có các hành, hay các hành ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong các hành. Vị ấy bị ám ảnh: "Các hành là ta, các hành là của ta". Do bị ám ảnh: "Các hành là ta, các hành là của ta" khi các hành biến hoại, đổi khác; do các hành biến hoại, đổi khác, vị ấy khởi lên sầu, bi, khổ, ưu não!

Vị ấy quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức. Vị ấy bị ám ảnh: "Thức là ta, thức là của ta" khi thức biến hoại, đổi khác; nên do thức biến hoại, đổi khác, vị ấy khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

Như vậy, này Gia chủ, là thân có bịnh và tâm có bịnh.

- Thế nào, này Gia chủ, là THÂN CÓ BỊNH MÀ TÂM KHÔNG CÓ BỊNH?

Ở đây, này Gia chủ, vị đa văn Thánh đệ tử hiểu rõ các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, hiểu rõ các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân, không quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc. Vị ấy không bị ám ảnh: "Sắc là ta, sắc là của ta". Do vị ấy không bị ám ảnh: "Sắc là ta, sắc là của ta" khi sắc biến hoại, đổi khác; nên không do sắc biến hoại, đổi khác mà khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

Không quán thọ như là tự ngã, hay tự ngã như là có thọ, hay thọ ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thọ. Vị ấy không bị ám ảnh: "Thọ là ta, thọ là của ta". Do vị ấy không bị ám ảnh: "Thọ là ta, thọ là của ta" khi thọ biến hoại, đổi khác; nên không do thọ biến hoại, đổi khác, mà khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

Không quán tưởng như là tự ngã, hay tự ngã như là có tưởng, hay tưởng ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong tưởng. Vị ấy không bị ám ảnh: "Tưởng là ta, tưởng là của ta". Do vị ấy không bị ám ảnh: "Tưởng là ta, tưởng là của ta" khi tưởng biến hoại, đổi khác; nên không do tưởng biến hoại, đổi khác mà khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

Không quán các hành như là tự ngã, hay tự ngã như là có hành, hay các hành ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong các hành. Vị ấy không bị ám ảnh: "Các hành là ta, các hành là của ta". Do vị ấy không bị ám ảnh: "Các hành là ta, các hành là của ta" khi các hành biến hoại, đổi khác; nên không do các hành biến hoại, đổi khác mà khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

Không quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức. Vị ấy không bị ám ảnh: "Thức là ta, thức là của ta". Do vị ấy không bị ám ảnh: "Thức là ta, thức là của ta" khi thức biến hoại, đổi khác; nên không do thức biến hoại, đổi khác mà khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não.

Như vậy, này Gia chủ, là thân có bịnh, nhưng tâm không có bịnh.

Tôn giả Sàriputta thuyết như vậy, gia chủ Nakulapità hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sàriputta thuyết. 

NGƯỜI HỘ TRÌ CHÁNH PHÁP

 

- Chánh pháp là trạng thái tâm thanh thản, an lạc, bình an.

- Tà pháp là trạng thái tâm phiền não.

Tâm bình thường chúng ta không có chướng ngại gì, không lo lắng, sợ hãi, bất an, bất toại nguyện, v.v.. đó là tâm thanh thản, an lạc. Đó là Chánh Pháp.

Nhưng các duyên bên ngoài tác động (vô thường, biến hoại, đổi khác) và duyên nội thân vô thường, thay đổi (bệnh, chết) sẽ làm cho chúng ta mất đi trạng thái tâm thanh thản, an lạc ban đầu.

Sở dĩ chúng ta bị mất tâm thanh thản đó khi có sự thay đổi của ngoại cảnh và nội thân là do sự trói buộc của THAM ÁI. Tham ái đối với cảnh trần và tham ái đối với sắc thân.

Hộ trì chánh pháp là chúng ta dùng trí tuệ để cắt bỏ tâm tham ái này thì mới có tâm thanh thản trở lại.

Chỉ có từ bỏ lòng tham ái, vô ngã với các pháp sanh diệt mới có được sự bình yên nơi tâm mình.

CHÁNH PHÁP là thiết thực, hiện tại và TÀ PHÁP cũng thiết thực, hiện tại ở nơi thân - khẩu - ý của mỗi người. 

"Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo, khởi điểm không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển luân hồi của các chúng sanh bị VÔ MINH che đậy, bị THAM ÁI trói buộc".

"Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ, do không thông đạt Bốn Thánh Đế mà Ta và các Ông lâu ngày phải dong ruổi, lưu chuyển như thế này. Thế nào là bốn? Thánh đế về Khổ, Thánh đế về Khổ tập, Thánh đế về Khổ diệt, Thánh đế về Con Ðường đưa đến Khổ diệt".

(Kinh Tương Ưng Bộ)

Người hộ trì chánh pháp là người thực hành:

- Trên thân quán thân để khắc phục tham ưu.

- Trên thọ quán thọ để khắc phục tham ưu.

- Trên tâm quán tâm để khắc phục tham ưu.

- Trên pháp quán pháp để khắc phục tham ưu. 

(Kinh Đại Niệm Xứ - Trường Bộ Kinh)

Hoặc: 

- Có những lậu hoặc phải do tri kiến được đoạn trừ.

- Có những lậu hoặc phải do phòng hộ được đoạn trừ.

- Có những lậu hoặc phải do thọ dụng được đoạn trừ.

- Có những lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ.

- Có những lậu hoặc phải do tránh né được đoạn trừ.

- Có những lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn trừ.

- Có những lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ.

(Kinh Tất Cả Lậu Hoặc)

“Giác ngộ pháp thiết thực

Hiện tại không thời gian

Hộ trì sự thật này

Niết bàn chân hạnh phúc

***

Chỉ ngay nơi hiện tại

Diệt đế chính là đây

Nơi chính nội tâm này

Hộ trì chân hạnh phúc

***

Thông suốt Tứ diệu đế

Thấu rõ Đạo, Phi Đạo

Giác ngộ Bát Niết Bàn

Chánh trí chân giải thoát

***

Không chấp thủ đời này

Không chấp thủ đời sau

Không chấp thủ hai đời

Vị ấy được giải thoát.”

(Bài kệ của Sư Tánh Trí)

"Niết bàn là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu".

(Kinh tăng chi bộ - Niết bàn)

Sài-gòn, 14.12.2020

KIẾT SỬ

Kiết sử là sợi dây trói buộc, làm cho ta đau khổ, không chỉ kiếp này mà vô lượng kiếp. Nếu trong kiếp này không phá bỏ được nó thì sẽ trôi lăn tiếp theo chưa biết bao giờ dừng lại.

Mình lấy ví dụ thế này để cho các bạn thấy:

1. Ở gia đình nọ, có một cô bé mới bị phát hiện ung thư máu, vậy là cả nhà, cha mẹ anh em bà con sâu khổ, lo toan, khóc lên khóc xuống. Đó là sự khổ xảy ra nơi tâm cha mẹ, anh em bà con khi thấy con mình bị bệnh. Tức là người thân đã bị dính mắc vào con mình, vào bệnh khổ của con mình.

Ở đây, khi con mình bị bệnh thì vẫn chăm lo, thuốc thang, chạy chữa cho con, nhưng tâm không sầu khổ, ưu bi,... đó là không bị kiết sử, không bị trói buộc.

2. Ở gia đình nọ, người con đến tuổi trưởng thành, bố mẹ nội ngoại lo hối hả đi tìm người làm mai mối cho con, than khổ vì xấu hổ với gia đình dòng tộc là không có phước nên con mới không lấy chồng/vợ. Như vậy là cả gia đình đã bị trói buộc, kiết sử vào người con này. Họ sầu khổ vì chuyện như vậy, họ đi đâu cũng ca thán, nói chuyện đâu cũng ca thán làm cho người nghe cũng khổ, mà con mình cũng khổ. Họ không biết rằng đó là làm khổ con, chứ không phải thương yêu con. Người thân không thoát khỏi được cảnh cầu bất đắc khổ, mà đưa đến cho con cái sự lo lắng, bất an, áp lực.

Người con không lập gia đình đó là phước báu của người con, họ đâu có biết được đó là phước báu đâu. Vì không có gia đình nên người con mới được sống vô tư, vô lo nghĩ, thanh thản an lạc. Cái đó mới là điều quý nhất.

3. Thỉnh thoảng mình gặp đám tang, người chết thì ở đó rồi, còn người thân bà con họ hàng vây quanh khóc lên khóc xuống, có người bị ngất đi.

Đó là kiết sử, trói buộc bởi người thân. Ái biệt ly.

4. Hai người nọ yêu nhau, rồi chia tay, một người đi lấy chồng/vợ, người kia uống thuốc độc chết, hay giết cả người yêu mình. Đó là ái kiết sử.

5. Một người nọ, xe máy mới mua, đi ra ngoài vô tình nó bị xước. Lòng buồn rượi, đó là bị dính mắc vào cái xe, sự trói buộc làm cho tâm ta khổ.

6. Trong chúng đồng tu, thấy một bạn đạo nào đó tu sai, thực hành sai mà tâm mình phiền não, chỉ trích, chê bai, v.v.. đó là chúng ta đang bị kiết sử vào người đó. Chúng ta biết, thì tùy duyên mà khơi gợi chỉ cho bạn đó, nếu không có duyên thì ta chỉ có thương yêu và tha thứ thôi. Vì mọi người đang tu, đang từng bước học Pháp chứ chưa phải là người giải thoát, chưa phải là thánh nhân hoàn toàn.

v.v.. Rất nhiều.

Rất nhiều. Toàn những sự trói buộc xung quanh ta. Chúng ta cứ lấy tâm thanh thản, an lạc ra để mà so sánh với các tình huống, trạng thái khác thì sẽ thấy sự trói buộc này là vô số kể. Nhưng chúng sanh ở trong vô minh sẽ không thấy được đó là khổ, đó là trói buộc. Họ có thể cho rằng như vậy là đúng, là tốt (theo khái niệm của thế gian). Họ không thấy khổ, và nguyên nhân của khổ để mà xả ra, thật khó lắm thay.

Đức Phật nói với Ngài Ananda:

“Này Anandà, đừng nói thế! Ðừng nói thế! Giáo lý duyên khởi này sâu xa, và có vẻ sâu xa hơn. Chính vì không hiểu rõ, không thâm nhập giáo lý này, mà nhân loại trở nên như cuộn chỉ rối rắm, như ổ kiến rối, như cỏ babaja, KHÔNG THỂ THOÁT LY KHỎI KHỔ XỨ, ác thú, địa ngục và sanh tử”.

(Tương Ưng Bộ, tập 2, kinh Nhân. S.ii, 92)

Tất nhiên, chỉ có đức Phật mới thấy tỏ tưởng thế giới rối rắm này, nhưng chúng ta, chỉ dành một chút thời gian để quan sát thế giới này, chúng ta đã thấy vô số phiền não mà chúng sanh đang mang phải.

Sự trói buộc thật là nhiều vô kể. Nếu không có đức Phật và các bậc Thánh tăng chỉ ra thì làm sao chúng ta biết được để mà từng bước thoát ra.

Đó là sự trói buộc của ngoại trần, 6 pháp bên ngoài.

Còn 6 pháp bên trong, chính là sự trói buộc của thân ta - thân kiến kiết sử.

Khi thân ta đau bệnh, ta lo cho nó.

Khi thân ta xấu, ta lo cho nó.

Khi thân ta mập, ta lo cho nó.

Khi thân ta già, ta lo cho nó.

Khi thân ta chết, ta lo cho nó.

Khi thân ta không được ăn ngon, mặc đẹp, ta cũng lo cho nó, v.v..

Cuộc đời chúng ta sinh ra với biết bao nhiêu lo toan, bao nhiêu ước hẹn cho cái thân này. Nhưng rồi sao? Nó sẽ sớm ra đi. Vì bản chất của nó là vậy, là vô thường, hoại diệt, bất tịnh, ổ bệnh, v.v.. Đức Phật nói không sai.

"Thân này của ta là sắc pháp, do bốn đại thành, do cha mẹ sanh, nhờ cơm cháo nuôi dưỡng, vô thường, biến hoại, phấn toái, đoạn tuyệt, hoại diệt, trong thân ấy thức ta lại nương tựa và bị trói buộc."

KIẾT SỬ

Kiết sử là sợi dây trói buộc, làm cho ta đau khổ, không chỉ kiếp này mà vô lượng kiếp. Nếu trong kiếp này không phá bỏ được nó thì sẽ trôi lăn tiếp theo chưa biết bao giờ dừng lại.

Mình lấy ví dụ thế này để cho các bạn thấy:

1. Ở gia đình nọ, có một cô bé mới bị phát hiện ung thư máu, vậy là cả nhà, cha mẹ anh em bà con sâu khổ, lo toan, khóc lên khóc xuống. Đó là sự khổ xảy ra nơi tâm cha mẹ, anh em bà con khi thấy con mình bị bệnh. Tức là người thân đã bị dính mắc vào con mình, vào bệnh khổ của con mình.

Ở đây, khi con mình bị bệnh thì vẫn chăm lo, thuốc thang, chạy chữa cho con, nhưng tâm không sầu khổ, ưu bi,... đó là không bị kiết sử, không bị trói buộc.

2. Ở gia đình nọ, người con đến tuổi trưởng thành, bố mẹ nội ngoại lo hối hả đi tìm người làm mai mối cho con, than khổ vì xấu hổ với gia đình dòng tộc là không có phước nên con mới không lấy chồng/vợ. Như vậy là cả gia đình đã bị trói buộc, kiết sử vào người con này. Họ sầu khổ vì chuyện như vậy, họ đi đâu cũng ca thán, nói chuyện đâu cũng ca thán làm cho người nghe cũng khổ, mà con mình cũng khổ. Họ không biết rằng đó là làm khổ con, chứ không phải thương yêu con. Người thân không thoát khỏi được cảnh cầu bất đắc khổ, mà đưa đến cho con cái sự lo lắng, bất an, áp lực.

Người con không lập gia đình đó là phước báu của người con, họ đâu có biết được đó là phước báu đâu. Vì không có gia đình nên người con mới được sống vô tư, vô lo nghĩ, thanh thản an lạc. Cái đó mới là điều quý nhất.

3. Thỉnh thoảng mình gặp đám tang, người chết thì ở đó rồi, còn người thân bà con họ hàng vây quanh khóc lên khóc xuống, có người bị ngất đi.

Đó là kiết sử, trói buộc bởi người thân. Ái biệt ly.

4. Hai người nọ yêu nhau, rồi chia tay, một người đi lấy chồng/vợ, người kia uống thuốc độc chết, hay giết cả người yêu mình. Đó là ái kiết sử.

5. Một người nọ, xe máy mới mua, đi ra ngoài vô tình nó bị xước. Lòng buồn rượi, đó là bị dính mắc vào cái xe, sự trói buộc làm cho tâm ta khổ.

6. Trong chúng đồng tu, thấy một bạn đạo nào đó tu sai, thực hành sai mà tâm mình phiền não, chỉ trích, chê bai, v.v.. đó là chúng ta đang bị kiết sử vào người đó. Chúng ta biết, thì tùy duyên mà khơi gợi chỉ cho bạn đó, nếu không có duyên thì ta chỉ có thương yêu và tha thứ thôi. Vì mọi người đang tu, đang từng bước học Pháp chứ chưa phải là người giải thoát, chưa phải là thánh nhân hoàn toàn.

v.v.. Rất nhiều.

Rất nhiều. Toàn những sự trói buộc xung quanh ta. Chúng ta cứ lấy tâm thanh thản, an lạc ra để mà so sánh với các tình huống, trạng thái khác thì sẽ thấy sự trói buộc này là vô số kể. Nhưng chúng sanh ở trong vô minh sẽ không thấy được đó là khổ, đó là trói buộc. Họ có thể cho rằng như vậy là đúng, là tốt (theo khái niệm của thế gian). Họ không thấy khổ, và nguyên nhân của khổ để mà xả ra, thật khó lắm thay.

Đức Phật nói với Ngài Ananda:

“Này Anandà, đừng nói thế! Ðừng nói thế! Giáo lý duyên khởi này sâu xa, và có vẻ sâu xa hơn. Chính vì không hiểu rõ, không thâm nhập giáo lý này, mà nhân loại trở nên như cuộn chỉ rối rắm, như ổ kiến rối, như cỏ babaja, KHÔNG THỂ THOÁT LY KHỎI KHỔ XỨ, ác thú, địa ngục và sanh tử”.

(Tương Ưng Bộ, tập 2, kinh Nhân. S.ii, 92)

Tất nhiên, chỉ có đức Phật mới thấy tỏ tưởng thế giới rối rắm này, nhưng chúng ta, chỉ dành một chút thời gian để quan sát thế giới này, chúng ta đã thấy vô số phiền não mà chúng sanh đang mang phải.

Sự trói buộc thật là nhiều vô kể. Nếu không có đức Phật và các bậc Thánh tăng chỉ ra thì làm sao chúng ta biết được để mà từng bước thoát ra.

Đó là sự trói buộc của ngoại trần, 6 pháp bên ngoài.

Còn 6 pháp bên trong, chính là sự trói buộc của thân ta - thân kiến kiết sử.

Khi thân ta đau bệnh, ta lo cho nó.

Khi thân ta xấu, ta lo cho nó.

Khi thân ta mập, ta lo cho nó.

Khi thân ta già, ta lo cho nó.

Khi thân ta chết, ta lo cho nó.

Khi thân ta không được ăn ngon, mặc đẹp, ta cũng lo cho nó, v.v..

Cuộc đời chúng ta sinh ra với biết bao nhiêu lo toan, bao nhiêu ước hẹn cho cái thân này. Nhưng rồi sao? Nó sẽ sớm ra đi. Vì bản chất của nó là vậy, là vô thường, hoại diệt, bất tịnh, ổ bệnh, v.v.. Đức Phật nói không sai.

"Thân này của ta là sắc pháp, do bốn đại thành, do cha mẹ sanh, nhờ cơm cháo nuôi dưỡng, vô thường, biến hoại, phấn toái, đoạn tuyệt, hoại diệt, trong thân ấy thức ta lại nương tựa và bị trói buộc."

Có thân là có khổ, chúng ta phải nóng lạnh, đói khát, đau bệnh, già yếu,... thân này chịu sự bức bách của thời gian mà không ai thoát khỏi.

Chỉ có đi theo sự hướng dẫn của đức Phật chúng ta mới từ từ thoát ra được khỏi sự trói buộc của các kiết sử, thoát khỏi khổ đau và chấm dứt tái sanh.

(Ghi tại)

MỘT CÂU CHUYỆN

 

A - Nãy mẹ em bảo, có bà có người con tuổi hợi, bảo tuổi này và tuổi mùi hợp nhau lắm. Nó cũng ăn chay một phần. May mà có câu đó, em mới bám vào đó mà nói, không thì không biết nói gì.

Em bảo mẹ em là: bảo bà ý bảo con bà ý bao giờ ăn chay toàn phần được thì hãy đến gặp con. Nói chung mẹ em vẫn chưa từ bỏ (tìm người giới thiệu cho em). Chỉ là không có người muốn giới thiệu nên im ắng thế thôi.

B - (vui) Hôm sau, người ta ăn được thì bảo là: khi nào sống mà người khác chửi không buồn, không phiền, không phẩn nộ, không oán trách … thì đến đây gặp con.

LỜI BÀN

"Nói chung mẹ em vẫn chưa từ bỏ (tìm người giới thiệu cho em). Chỉ là không có người muốn giới thiệu nên im ắng thế thôi." <=== THAM TÙY MIÊN, lòng tham kéo dài ngày này qua ngày khác, không thôi, không dứt.

Do lòng tham (muốn con lấy chồng/vợ) nên tâm người mẹ không có chút thảnh thơi, an lạc. Nếu buông bỏ được niệm tham này thì sẽ thảnh thơi, an vui, không có bất toại nguyện.

Muốn mà không được nên là bất toại nguyện khổ (tâm sân).

Sở dĩ có tham (muốn con lấy chồng/vợ) và sân (không được nên bất như ý) là do tâm SI. Do bị màn vô minh ngăn che không thấy khổ - nguyên nhân của khổ - trạng thái tâm hết khổ - và cách xả tâm khổ. Do không có Chánh kiến về cuộc đời gia đình đầy những triền phược, trói buộc, khổ đau, sinh tử luân hồi.

Cha mẹ muốn con cái có chồng/vợ, nhưng khi người con đã hiểu về cuộc đời là khổ, gia đình là trói buộc,... mà muốn con có gia đình là làm khổ con.

Sự dính mắc (kiết sử) giữa thành viên trong gia đình rất lớn lao, dính mắc vào việc của người này, người kia; dính mắc vào lời ăn tiếng nói của người này, người kia, v.v.. Để ĐỐT CHÁY những sợi dây dính mắc đó, cần phải được trau dồi CHÁNH KIẾN, trau dồi pháp như lý tác ý, trau dồi pháp tỉnh thức để đoạn trừ, làm muội lược các trói buộc dần dần.

Chúng ta vẫn sống trong gia đình, nhưng các kiết sử này phải được cắt bằng trí tuệ. Nếu không có dính mắc là giải thoát.

Ai có duyên xuất gia thì sẽ thuận lợi hơn trong việc hộ trì tâm thanh thản, an lạc, vì không có duyên sanh y (không phải lo chuyện gia đình, cơm nước, mưu sinh....) sẽ dễ xả hơn.

Hạnh phúc và bình an là khi không phải vướng bận những chuyện gia đình. Bởi có gia đình đó là sự trói buộc lớn lao. Nếu ở cùng một người không còn phiền não thì cũng đỡ, còn ở bên người nhiều phiền não, nhiều bệnh tham, sân si thì càng ngày càng khổ hơn. Thử nhìn xem người ta có chồng, vợ, con cái rồi thì có bao nhiêu thời gian để rảnh rỗi đọc bài kinh Nikaya, nghe bài Pháp hay đến gặp những bậc thầy thanh tịnh thưa hỏi giáo Pháp.

Đó là người Phật tử, có Pháp rồi mà còn cuốn vào dòng nghiệp lực như vậy, còn người chưa có sự thức tỉnh làm sao mà tránh khỏi phiền não cho nhau. Mà những nghiệp phiền não này thúc đẩy đi tái sanh muôn kiếp.

Ý nghĩa của cuộc đời không phải trói buộc trong giới hạn phải có gia đình, mà ý nghĩa của cuộc đời là sống mỗi ngày an vui, thanh thản, hướng đến vượt ra sự trói buộc của THÂN KIẾN, NGHI, GIỚI CẤM THỦ, THAM, SÂN để chấm dứt tái sanh ngay kiếp này.

Cuộc sống là sự lựa chọn, chọn cách sống thoát ra khỏi khổ đau ở hiện đời và chấm dứt tái sanh đó mới đích thực ý nghĩa.

"Ai sống trong đời này

Ái dục được hàng phục

Sầu rơi khỏi người ấy

Như giọt nước lá sen."

(Kinh Pháp cú)

Buổi sáng, 01/06/2020